Το λάθος στην τάξη: Από φόβος σε ευκαιρία για μάθηση

«Κυρία, φοβάμαι μήπως κάνω λάθος».

Πόσες φορές έχουμε ακούσει αυτή τη φράση μέσα σε μια σχολική τάξη;

Πίσω από αυτή τη μικρή πρόταση κρύβεται κάτι πολύ σημαντικό. Ένα παιδί που φοβάται το λάθος, πολλές φορές φοβάται να προσπαθήσει. Δεν σηκώνει το χέρι του, δεν εκφράζει τη σκέψη του και επιλέγει τη σιωπή, επειδή η πιθανότητα να κάνει λάθος μοιάζει μεγαλύτερη από τη χαρά της συμμετοχής.

Κι όμως, το λάθος δεν είναι το αντίθετο της μάθησης.

Το λάθος είναι μέρος της μάθησης.

Γιατί οι μαθητές φοβούνται να κάνουν λάθος;

Από μικρή ηλικία, τα παιδιά συχνά συνδέουν τη σωστή απάντηση με την επιτυχία και το λάθος με την αποτυχία. Ένα κόκκινο σημάδι στο τετράδιο, ένας χαμηλός βαθμός ή μια αρνητική αντίδραση μπορούν σταδιακά να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι το λάθος είναι κάτι που πρέπει να αποφεύγουμε.

Όμως η πραγματική μάθηση δεν συμβαίνει πάντα όταν όλα είναι εύκολα.

Συμβαίνει όταν προσπαθούμε, όταν δυσκολευόμαστε, όταν αναθεωρούμε και όταν βρίσκουμε έναν διαφορετικό τρόπο να προχωρήσουμε.

Ένας μαθητής που έκανε λάθος και κατάλαβεγιατίέκανε λάθος, έχει συχνά μάθει κάτι περισσότερο από έναν μαθητή που απλώς έδωσε τη σωστή απάντηση χωρίς να σκεφτεί τη διαδικασία.

Μια τάξη όπου το λάθος επιτρέπεται

Η δημιουργία ενός ασφαλούς μαθησιακού περιβάλλοντος δεν απαιτεί κάτι περίπλοκο. Ξεκινά από τις μικρές καθημερινές αντιδράσεις μας.

Αντί για:

«Όχι, αυτό είναι λάθος.»

Μπορούμε να πούμε:

• «Ενδιαφέρουσα σκέψη. Πάμε να τη δούμε λίγο πιο προσεκτικά;»

• «Τι σε έκανε να το σκεφτείς αυτό;»

• «Ας προσπαθήσουμε να βρούμε μαζί ένα διαφορετικό τρόπο.»

• «Το λάθος μάς δείχνει τι χρειάζεται να μάθουμε στη συνέχεια.»

Με αυτόν τον τρόπο, δεν αγνοούμε το λάθος ούτε λέμε ότι όλες οι απαντήσεις είναι σωστές. Κάνουμε όμως κάτι πιο σημαντικό:διαχωρίζουμε το λάθος από την αξία του παιδιού που το έκανε.

Ένα παιδί δεν είναι «κακό» στα μαθηματικά επειδή δυσκολεύεται σε μια άσκηση. Δεν είναι «αδύναμο» επειδή χρειάζεται περισσότερο χρόνο. Είναι ένας μαθητής που βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη στιγμή της μαθησιακής του διαδρομής.

Ο εκπαιδευτικός ως παράδειγμα

Ίσως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να μάθουμε στα παιδιά να μην φοβούνται το λάθος είναι να δείξουμε ότι ούτε εμείς φοβόμαστε να το παραδεχτούμε.

Ένα απλό:

«Έκανα λάθος, ευχαριστώ που το παρατήρησες»

μπορεί να είναι ένα πολύ δυνατό μάθημα.

Δείχνει στους μαθητές ότι το λάθος δεν μειώνει την αξία μας. Μας δίνει απλώς μια νέα πληροφορία και την ευκαιρία να διορθώσουμε την πορεία μας.

Το λάθος ως αφετηρία

Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να αλλάξουμε λίγο την ερώτηση.

Αντί για:

«Ποιος έκανε λάθος;»

ας ρωτήσουμε:

«Τι μπορούμε να μάθουμε από αυτό;»

Γιατί μια τάξη όπου τα παιδιά νιώθουν ελεύθερα να δοκιμάσουν, να κάνουν λάθη και να προσπαθήσουν ξανά είναι μια τάξη όπου υπάρχει χώρος για πραγματική μάθηση.

Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά:

Δεν χρειάζεται να τα καταφέρνεις με την πρώτη. Χρειάζεται να μη σταματάς να προσπαθείς.