ο ρόλος των εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής στις εξετάσεις

 Ν. 3699/2008 (ΦΕΚ 199/Α), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με τον Ν.

5224/2025 (ΦΕΚ 142/Α/5-8-2025)

•Ν. 4823/2021 (ΦΕΚ 136/Α), άρθρα 11, 17, 53, 54

•Π.Δ. 126/2016 και Ν. 4692/2020 για την αξιολόγηση στο Γυμνάσιο

•Εγκύκλιος ΥΠΑΙΘΑ 93506/Δ3/25-08-2023 για διευκρινιστικές οδηγίες παράλληλης

στήριξης

•Εγκύκλιος 122194/ΓΔ4/01-10-2025 για διευκρινιστικές οδηγίες ν. 3699/2008 όπως

ισχύει

Τμήμα Ένταξης (Τ.Ε.)

Το Τμήμα Ένταξης παρέχεται ως ενισχυτικός και ενταξιακός θεσμός της μαθησιακής

διαδικασίας και της παιδαγωγικής πράξης σε μαθητές/τριες με αναπηρία ή/και ειδικές

εκπαιδευτικές ανάγκες που φοιτούν σε σχολεία της γενικής εκπαίδευσης, με στόχο την

επίτευξη του μέγιστου βαθμού αυτονομίας τους.

Κατά τις τελικές εξετάσεις: Ο/Η εκπαιδευτικός του Τ.Ε. δεν έχει θεσμοθετημένο ρόλο

επιτηρητή εντός της εξεταστικής αίθουσας κατά τις προαγωγικές/απολυτήριες εξετάσεις,

διότι αυτές διεξάγονται υπό αυστηρότερο καθεστώς από τα ενδοσχολικά διαγωνίσματα.

Ωστόσο, νομιμοποιείται και ενδείκνυται να έχει υποστηρικτικό ρόλο στα ακόλουθα:

•Πριν την εξέταση: Συνεργασία με τον/την εκπαιδευτικό γενικής παιδείας για τη

διαμόρφωση προσαρμοσμένων/διαβαθμισμένης δυσκολίας θεμάτων, εφόσον αυτό

προβλέπεται από το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (Ε.Π.Ε.) του μαθητή.

•Κατά την παράδοση των θεμάτων: Η παρουσία του/της ειδικού παιδαγωγού κατά την

αρχική παράδοση και επεξήγηση των θεμάτων (στο πλαίσιο της ΠΣ, βλ. παρακάτω)

μπορεί να νομιμοποιηθεί εφόσον υπάρχει σχετική πρόβλεψη στο Ε.Π.Ε. και

συμφωνία της Διεύθυνσης του σχολείου.Παράλληλη Στήριξη (Π.Σ.)

Στόχος της παράλληλης στήριξης είναι ο μαθητής σταδιακά να αυτονομηθεί ως παρουσία

στη συνήθη σχολική τάξη. Η παράλληλη στήριξη παρέχεται ως ενισχυτικός και ενταξιακός

θεσμός της παιδαγωγικής πράξης και της μαθησιακής διαδικασίας και δεν έχει σε καμία

περίπτωση χαρακτήρα φύλαξης του παιδιού.

Για μαθητές/τριες με Παράλληλη Στήριξη, ο/η εκπαιδευτικός Π.Σ. νομίμως συνοδεύει

τον/την μαθητή/τρια στη διαδικασία εξέτασης, καθώς η υποστήριξη αφορά το σύνολο της

σχολικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης. Συγκεκριμένα:

•Η παρουσία του/της ΕΕΑ κατά την παράδοση των θεμάτων είναι πλήρως νόμιμη.

•Ο ρόλος περιορίζεται στην επεξήγηση των εκφωνήσεων και στην ψυχο-

συναισθηματική υποστήριξη, χωρίς να παρέχονται απαντήσεις ή υποδείξεις

περιεχομένου.

•Η εφαρμογή του ΕΠΕ και η «εξατομικευμένη υποστήριξη» δεν σημαίνει αποκλειστική

διδασκαλία με τη μορφή ένας προς έναν. Κατά συνέπεια, η παρουσία πρέπει να είναι

διακριτή και να μην αποτελεί μόνιμη δίπλα-δίπλα φυσική εγγύτητα, παρά μόνο

εφόσον αυτό ορίζεται στη γνωμάτευση ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.

Διαμόρφωση Συμπεριληπτικών/Προσαρμοσμένων Θεμάτων

Η συνεργασία των εκπαιδευτικών γενικής και ειδικής εκπαίδευσης τόσο στον σχεδιασμό όσο

και στην εφαρμογή και αξιολόγηση (διαμορφωτική και τελική) του ΕΠΕ είναι υποχρεωτική.

Αυτό σημαίνει ότι η συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς γενικής παιδείας για διαμόρφωση

θεμάτων είναι:

•Θεσμικά ορθή και προβλεπόμενη από τον νόμο

•Παιδαγωγικά αναγκαία

•Διαχειρίσιμη μέσω της Επιτροπής Διεπιστημονικής Υποστήριξης (Ε.Δ.Υ.) του σχολείου

Πρακτικά, προτείνω τα εξής βήματα:

1.Συνεδρίαση της Ε.Δ.Υ. (εάν υπάρχει στο σχολείο σας) πριν τις εξετάσεις για κατανομή

ρόλων

2.Ο/Η ειδικός παιδαγωγός προτείνει τροποποιήσεις στη μορφή (απλοποιημένες

εκφωνήσεις, οπτική υποστήριξη, λιγότερα ερωτήματα, επιπλέον χρόνος) ανά

μαθητή/τρια και ανά αντικείμενο

3.Ο/Η εκπαιδευτικός γενικής παιδείας είναι ο υπεύθυνος για το τελικό θέμα — ο/η

ειδικός παιδαγωγός συμβουλεύει, δεν αντικαθιστά

Ειδική Περίπτωση: Μαθητές με Γνωμάτευση για ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ. που Φοιτούν στο Γενικό

ΓυμνάσιοΑυτή είναι η πιο λεπτή και σύνθετη κατάσταση. Μαθητές που φέρουν γνωμάτευση για

ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ. αλλά φοιτούν στο γενικό Γυμνάσιο βρίσκονται σε ένα νομικά γκρίζο πλαίσιο.

Σημαντική σύσταση: Αν δεν υπάρχει ρητή πρόβλεψη για τον τρόπο εξέτασης, το πρώτο και

πιο επείγον βήμα είναι να επικοινωνήσετε άμεσα με το ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. για να εκδοθεί σχετική

διευκρίνιση ή συμπληρωματική εισήγηση. Χωρίς αυτή, ο/η Διευθυντής/ντρια του σχολείου

δεν έχει νομικό έρεισμα να εγκρίνει εναλλακτικό τρόπο εξέτασης, ακόμα και αν είναι

προφανές, ότι αυτοί οι μαθητές αδυνατούν να ανταποκριθούν στη γραπτή διαδικασία

Ειδική Περίπτωση: Μαθητές Π.Σ. που Χρειάζονται Αποκλειστική Εγγύτητα

Αν και η εξατομικευμένη υποστήριξη προϋποθέτει αρχικά την αποκλειστική καθοδήγηση του

μαθητή από τον εκπαιδευτικό Π.Σ., ο στόχος είναι η σταδιακή αυτονόμηση.

Για μαθητές που απαιτούν διαρκή παρουσία του/της ειδικού παιδαγωγού (π.χ. μαθητές με

ΔΑΦ ή σοβαρή αναπηρία), η λύση κατά τις εξετάσεις είναι:

1.Χωριστή αίθουσα εξέτασης για τον/την μαθητή/τρια με παρουσία του/της ειδικού

παιδαγωγού ΠΣ και ενός εκπαιδευτικού γενικής παιδείας ως επιτηρητή — αυτό είναι

η πλέον νομικά ασφαλής και παιδαγωγικά αποτελεσματική λύση

2.Εφόσον γίνεται στην κοινή αίθουσα, η παρουσία να είναι στο πλευρό του/της

μαθητή/τριας χωρίς να αποστρέφει την προσοχή των υπολοίπων (συνεχής οπτική

επαφή, χαμηλόφωνες επεξηγήσεις, ήρεμη παρουσία)

Πρακτικές Συστάσεις — Άμεσα Βήματα

Σας προτείνω να προχωρήσετε ως εξής πριν τις εξετάσεις:

1.Συνεδρίαση Ε.Δ.Υ. εάν υπάρχει στο σχολείο σας με θέμα τη διαμόρφωση πλάνου

αξιολόγησης για κάθε μαθητή με Ε.Π.Ε.

2.Επικοινωνία με ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. για επιβεβαίωση/διευκρίνιση γνωματεύσεων, ειδικά για

μαθητές με γνωμάτευση ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ.

3.Απόφαση Συλλόγου Διδασκόντων που να τεκμηριώνει τον τρόπο εξέτασης κάθε

μαθητή με ΕΕΑ — αυτό σας καλύπτει νομικά όλους

4.Γραπτή συμφωνία για τον ρόλο του/της ειδικού παιδαγωγού κατά τις εξετάσεις

(επεξήγηση εκφωνήσεων, αναγνωστής/γραφέας, ψυχοσυναισθηματική υποστήριξη),

κατατεθειμένη στη Διεύθυνση

5.Ενημέρωση κηδεμόνων για τον τρόπο εξέτασης και τις προσαρμογές που θα

εφαρμοστούν

Ένα Ουσιώδες Σημείο Σχετικά με τα Όρια του Ρόλου

Η παράλληλη στήριξη παρέχεται σε μαθητές που μπορούν με κατάλληλη ατομική

υποστήριξη να παρακολουθήσουν το αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα της τάξης καθώς

και σε κάθε εκδήλωση σχολικής διαδικασίας. Η εξέταση αποτελεί «εκδήλωση σχολικήςδιαδικασίας» — άρα η υποστήριξη κατά τη διάρκειά της είναι νόμιμη και θεσμικά

κατοχυρωμένη. Ο ρόλος σας, ωστόσο, παραμένει υποστηρικτικός — ποτέ αντικαταστάτης

της αξιολόγησης. Η τελική αξιολόγηση, η βαθμολόγηση και η υπογραφή των γραπτών

ανήκουν αποκλειστικά στον/στην εκπαιδευτικό γενικής παιδείας.

Με εκτίμηση,

Ο