Αρχαία Ελληνικά Γ΄ Γυμνασίου: όταν η μετάφραση γίνεται εικόνα

Παρουσιάζω ένα ολοκληρωμένο οπτικοποιημένο εκπαιδευτικό υλικό για τα Αρχαία Ελληνικά της Γ΄ Γυμνασίου, που συγκεντρώνει σε 12 αφίσες τα κείμενα και τις μεταφράσεις των αντίστοιχων ενοτήτων.

Η βασική ιδέα ήταν να ξεφύγουμε από την εικόνα μιας απλής, γραμμικής παράθεσης «αρχαίου κειμένου – μετάφρασης». Κάθε ενότητα μετατρέπεται σε μια μικρή οπτική αφήγηση: το αρχαίο κείμενο και η νεοελληνική απόδοση τοποθετούνται αντικριστά και χωρίζονται σε αριθμημένα, χρωματικά αντιστοιχισμένα μέρη, ώστε ο μαθητής να μπορεί να εντοπίζει άμεσα ποιο σημείο της μετάφρασης αντιστοιχεί σε κάθε απόσπασμα του πρωτοτύπου.

Παράλληλα, οι εικόνες, τα πρόσωπα, τα σύμβολα και το ιστορικό περιβάλλον λειτουργούν ως οπτικά στηρίγματα κατανόησης και μνήμης. Από την Ελένη και την καταστροφή της Τροίας στην 1η ενότητα έως τις «Θεϊκές αδυναμίες» στην 12η, η εικονογράφηση επιχειρεί να δώσει στα κείμενα πρόσωπο, χώρο και ατμόσφαιρα, χωρίς να χάνεται ο εκπαιδευτικός τους χαρακτήρας.

Στο τέλος κάθε αφίσας υπάρχει ακόμη ένα επίπεδο επεξεργασίας: «Τι μας διδάσκει το κείμενο;». Έτσι, η μετάφραση δεν αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός. Οι μαθητές καλούνται να συνδέσουν το αρχαίο κείμενο με έννοιες όπως η δημοκρατία, η ισονομία, η παιδεία, η επιστήμη, ο σεβασμός στους γονείς, η δικαιοσύνη, η ευγνωμοσύνη, η αξιοπρέπεια και τα όρια της δύναμης.

Στόχος του υλικού είναι να κάνει την επαφή με τα Αρχαία Ελληνικά πιο προσιτή, πιο οργανωμένη και περισσότερο ελκυστική, ιδιαίτερα για μαθητές που δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν μεγάλα σώματα κειμένου ή χρειάζονται ισχυρότερη οπτική υποστήριξη. Η εικόνα εδώ δεν αποτελεί απλώς διακόσμηση· γίνεται μέρος της μαθησιακής διαδικασίας.

Γιατί τα Αρχαία Ελληνικά μπορούν να πάψουν να μοιάζουν στα παιδιά με ένα κείμενο που πρέπει απλώς να «αποκωδικοποιήσουν» και να γίνουν αυτό που πραγματικά είναι: ιστορίες, ιδέες, αξίες και ερωτήματα που εξακολουθούν να συνομιλούν με το σήμερα.

Αποστόλης Ζυμβραγάκης
Φιλόλογος M.Ed.