Περιγραφή υλικού

Η πρώτη ανάγνωση δεν χρειάζεται να περιορίζεται σε επαναλαμβανόμενες σειρές λέξεων. Μπορεί να γίνει παρατήρηση, αναζήτηση, επιλογή, αντιστοίχιση και παιχνίδι.

Το υλικό «Α΄ Δημοτικού – Πρώτη Ανάγνωση & Γραφή» είναι ένα πακέτο 39 σελίδων με φύλλα εργασίας και γλωσσικά παιχνίδια, σχεδιασμένο για τα πρώτα βήματα των μαθητών στην αποκωδικοποίηση και την ανάγνωση.

Οι δραστηριότητες δεν ζητούν από το παιδί απλώς να «διαβάσει τη λέξη». Το καλούν κάθε φορά να την επεξεργαστεί με διαφορετικό τρόπο: να συνδέσει εικόνα και αρχικό γράμμα, να αντιστοιχίσει εικόνα και λέξη, να αναλύσει λέξεις σε συλλαβές και γράμματα, να ανασυνθέσει ανακατεμένα γράμματα, να εντοπίσει τη σωστή λέξη, να συμπληρώσει το γράμμα που λείπει και να περάσει σταδιακά από τη λέξη στην απλή πρόταση.

Στη συνέχεια, η εξάσκηση αποκτά περισσότερο χαρακτήρα παιχνιδιού μέσα από δραστηριότητες όπως «Το τρενάκι των λέξεων», «Ποια πόρτα ανοίγει;», κρυπτόλεξο, παιχνίδι αναγνώρισης λέξεων από τη σκιά, Bingo πρώτης ανάγνωσης και «Αγώνας συλλαβών». Το Bingo, μάλιστα, αξιοποιεί 18 καρτέλες λέξεων για 9 εικόνες, ώστε το παιδί να χρειάζεται να διαβάσει και να αποφασίσει αν η λέξη που τράβηξε αντιστοιχεί πραγματικά στο ταμπλό.

Παιδαγωγική αξία

Η ποικιλία των δραστηριοτήτων επιτρέπει την επαναλαμβανόμενη επαφή με το αναγνωστικό υλικό χωρίς να επαναλαμβάνεται συνεχώς ο ίδιος τύπος άσκησης. Το παιδί καλείται διαδοχικά να αναγνωρίσει, να διακρίνει, να αναλύσει, να συνθέσει και τελικά να χρησιμοποιήσει όσα διάβασε.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση εικόνας – προφορικής λέξης – γραπτού συμβόλου, στη φωνολογική επεξεργασία, στην αναγνώριση αρχικού γράμματος και αρχικής συλλαβής, στη συλλαβική σύνθεση και στην οπτική διάκριση παρόμοιων λέξεων. Η μετάβαση στις τελευταίες δραστηριότητες αντιστοίχισης απλών προτάσεων με εικόνες διευρύνει τον στόχο από την αποκωδικοποίηση μεμονωμένων λέξεων προς την ανάγνωση με κατανόηση.

Διαφοροποίηση – Υποστήριξη μαθητών που δυσκολεύονται

Το υλικό προσφέρεται ιδιαίτερα για διαφοροποιημένη διδασκαλία, επειδή ο εκπαιδευτικός δεν χρειάζεται να δώσει όλες τις σελίδες σε όλους τους μαθητές. Μπορεί να επιλέξει διαφορετικό σημείο εκκίνησης και διαφορετικό βαθμό υποστήριξης.

Για έναν μαθητή που δυσκολεύεται, προτείνεται πορεία εικόνα → αρχικό γράμμα → αρχική συλλαβή → εικόνα/λέξη → σύνθεση συλλαβών → ολόκληρη λέξη → απλή πρόταση. Αρχικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιορισμένος αριθμός επιλογών και οι λέξεις να διαβάζονται πρώτα μαζί με τον εκπαιδευτικό. Σταδιακά η βοήθεια αποσύρεται.

Οι ίδιες δραστηριότητες μπορούν επίσης να γίνουν προφορικά πριν περάσουν στο χαρτί. Το παιδί ονομάζει την εικόνα, χτυπά τις συλλαβές, εντοπίζει τον πρώτο ήχο και μόνο στη συνέχεια αναζητά τη γραπτή απάντηση. Για μαθητές με μικρότερη αντοχή στη γραφή, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κυρίως δραστηριότητες κύκλωσης, αντιστοίχισης, επιλογής και Bingo, ώστε η αναγνωστική προσπάθεια να μην επιβαρύνεται από αυξημένες γραφοκινητικές απαιτήσεις.

Αντίστοιχα, οι μαθητές που προχωρούν γρηγορότερα μπορούν να δουλέψουν χωρίς εικόνες-βοηθήματα, να αιτιολογούν τις επιλογές τους, να δημιουργούν δικές τους λέξεις ή μικρές προτάσεις και να αναλαμβάνουν τον ρόλο του αναγνώστη στο Bingo.

Έτσι, το ίδιο υλικό μπορεί να λειτουργήσει σε ολομέλεια, μικρή ομάδα, εξατομικευμένη παρέμβαση, σταθμούς μάθησης ή ως πρόσθετη εξάσκηση, χωρίς ο μαθητής που χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη να δουλεύει απαραίτητα με ένα εμφανώς «διαφορετικό» φύλλο από την υπόλοιπη τάξη. Αυτό θεωρώ ότι είναι και ένα από τα δυνατότερα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου πακέτου.