Το τρένο της ημέρας | Ρουτίνες – Δραστηριότητες – Μεταβάσεις

Ένα ολοκληρωμένο και ευέλικτο οπτικό πρόγραμμα για το Νηπιαγωγείο, σχεδιασμένο για να υποστηρίζει τα παιδιά στην κατανόηση της καθημερινής ακολουθίας, των ρουτινών και των μεταβάσεων μέσα στη σχολική ημέρα. Το υλικό μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο στη γενική τάξη, όσο και στο Τμήμα Ένταξης και την Παράλληλη Στήριξη, καθώς επιτρέπει στον/στην εκπαιδευτικό να προσαρμόζει το επίπεδο οπτικής υποστήριξης στις ανάγκες της ομάδας ή του κάθε παιδιού. Οι ίδιοι 4 φίλοι σε όλο το πρόγραμμα Βασικό χαρακτηριστικό του υλικού είναι η χρήση τεσσάρων σταθερών παιδικών χαρακτήρων, οι οποίοι επανεμφανίζονται με συνέπεια στις διαφορετικές κάρτες. Οι δραστηριότητες δεν παρουσιάζονται κάθε φορά από διαφορετικά, άγνωστα πρόσωπα. Τα παιδιά συναντούν ξανά και ξανά τους ίδιους τέσσερις φίλους, σε διαφορετικές στιγμές της σχολικής ζωής: στην παρεούλα, στο φαγητό, στο παιχνίδι, στα εικαστικά, στα μαθηματικά, στην αυλή, στις μεταβάσεις, στις ιδιαίτερες στιγμές της τάξης και σε πολλές ακόμη δραστηριότητες. Η σταθερότητα των χαρακτήρων δημιουργεί οπτική συνοχή και οικειότητα και επιτρέπει στους τέσσερις φίλους να αποτελέσουν το συνδετικό στοιχείο ολόκληρου του προγράμματος. Για τον λόγο αυτό περιλαμβάνεται και δραστηριότητα αρχικής γνωριμίας: η τάξη μπορεί να δώσει ονόματα στους χαρακτήρες, να αποφασίσει τι τους αρέσει και να χρησιμοποιήσει τις φιγούρες τους ως κούκλες σε γλωσσοπίεστρα. Έτσι, όταν οι ίδιοι χαρακτήρες εμφανίζονται αργότερα στις κάρτες, είναι ήδη γνώριμοι στα παιδιά. Από τη γενική ρουτίνα στο αναλυτικό βήμα Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται σε γενικές κάρτες, όπως «Άφιξη» ή «Προετοιμασία αποχώρησης». Περιλαμβάνει και πιο συγκεκριμένες, απλοποιημένες κάρτες επιμέρους βημάτων, ώστε μια σύνθετη ρουτίνα να μπορεί, όπου χρειάζεται, να αναλυθεί σε μικρότερες και περισσότερο διαχειρίσιμες ενέργειες. Για παράδειγμα, αντί για μία μόνο γενική ένδειξη της άφιξης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν επιμέρους βήματα όπως: Αφήνω την τσάντα → Βγάζω παπούτσια → Φοράω παντόφλες → Αφήνω το μπουφάν και αντίστοιχα κατά την προετοιμασία για την αποχώρηση. Έτσι ο/η εκπαιδευτικός δεν είναι υποχρεωμένος/η να χρησιμοποιεί το ίδιο επίπεδο ανάλυσης για όλα τα παιδιά. Μπορεί να επιλέξει μόνο τη γενική κάρτα, ορισμένα επιμέρους βήματα ή ολόκληρη την οπτική ακολουθία, ανάλογα με τον βαθμό υποστήριξης που χρειάζεται κάθε παιδί. Κατάλληλο και για Τμήμα Ένταξης & Παράλληλη Στήριξη Η παραπάνω δυνατότητα κάνει το υλικό ιδιαίτερα πρακτικό και για εξατομικευμένη οπτική υποστήριξη. Οι ίδιες κάρτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν: στο κοινό πρόγραμμα ολόκληρης της τάξης, σε μικρότερη ακολουθία δραστηριοτήτων, για την οπτικοποίηση μιας συγκεκριμένης ρουτίνας, σε σχήματα «Πρώτα – Μετά» ή «Πριν – Τώρα – Μετά», για την προετοιμασία μιας μετάβασης ή μιας αλλαγής στο αναμενόμενο πρόγραμμα. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί που χρειάζεται μεγαλύτερη ανάλυση μπορεί να έχει τη δική του πιο αναλυτική οπτική υποστήριξη, χρησιμοποιώντας όμως τις ίδιες εικόνες και τους ίδιους γνώριμους χαρακτήρες που βλέπει και στο πρόγραμμα της τάξης.

Το τρένο της ημέρας

Για την οργάνωση του ημερήσιου προγράμματος περιλαμβάνεται το «τρένο της ημέρας». Οι κάρτες τοποθετούνται στα αριθμημένα βαγόνια με τη σειρά που θα πραγματοποιηθούν οι δραστηριότητες, ώστε τα παιδιά να μπορούν να βλέπουν με απλό τρόπο:

Τι κάνουμε τώρα; Τι ακολουθεί; Πόσες δραστηριότητες απομένουν;

Η σύνθεση μπορεί να αλλάζει καθημερινά, ώστε να ανταποκρίνεται στο πραγματικό πρόγραμμα της τάξης.

Δύο μεγέθη & διαφορετικές οπτικές επιλογές

Οι κάρτες προσφέρονται σε μικρό μέγεθος, κατάλληλο για το τρένο και την καθημερινή χρήση, αλλά και σε μεγαλύτερη εκδοχή, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για παρουσίαση, συζήτηση και αρχική εξοικείωση με τις ρουτίνες.

Παράλληλα, περιλαμβάνεται και απλούστερη οπτική εκδοχή με έναν μόνο χαρακτήρα, προσφέροντας στον/στην εκπαιδευτικό επιπλέον δυνατότητα επιλογής ανάλογα με τον τρόπο που θέλει να παρουσιάσει την πληροφορία.

Ένα πρόγραμμα που προσαρμόζεται στην τάξη και όχι το αντίστροφο

Στόχος του υλικού δεν είναι να ακολουθούν όλα τα παιδιά ένα προκαθορισμένο πρόγραμμα με τον ίδιο τρόπο.

Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει ποιες κάρτες, ποιο μέγεθος, ποια οπτική εκδοχή και πόσο αναλυτική ακολουθία χρειάζεται κάθε φορά.

Έτσι, το ίδιο υλικό μπορεί να λειτουργήσει ως οπτικό πρόγραμμα ολόκληρης της τάξης, αλλά και ως εργαλείο περισσότερο εξατομικευμένης οπτικής υποστήριξης στο Τμήμα Ένταξης και την Παράλληλη Στήριξη.

Κατάλληλο για: Νηπιαγωγείο • Τμήμα Ένταξης • Παράλληλη Στήριξη • οργάνωση καθημερινών ρουτινών • υποστήριξη μεταβάσεων • εξατομικευμένο οπτικό πρόγραμμα.